earthboomklein.gif (4141 bytes)

Start Opinie & video Facts Feedback Links

Tegenstrijdigheden in het Wilde Westen

De manifestatie op 30 september tegen de nieuwe oorlog werd in de media afgedaan als voorbarig. Ondanks de dreigende toon van de oorlogsretoriek reageerde de VS in de beleving van velen juist gematigd, uitermate rustig en weloverwogen.

Een week later begonnen de vergeldingsacties op Afghanistan, dat van nu af aan beter aangeduid kan worden als Terrorististan, althans in de optiek van Bush. De manifestatie bleek aldus niet voorbarig te zijn. Daarnaast werd het gezonde verstand-principe ‘voorkomen is beter dan genezen’, volkomen niet begrepen.

Met het begin van de aanvallen werd vervolgens gezegd dat het voorbarig zou zijn om de ongerustheid uit te spreken dat er veel burgerslachtoffers zouden vallen. Ons werd de garantie gegeven dat de Afghaanse bevolking geen doelwit was en dat er bijgevolg geen slachtoffers zouden vallen. Daarmee werd over het hoofd gezien dat die slachtoffers er al waren door de massale vluchtelingstroom die op gang was gekomen door de dreigementen van de VS. Iets soortgelijks hadden we al gezien in de oorlog op JoegoslaviŽ, evenals dat deze oorlog ons confronteerde met de mogelijkheid van het bestaan van de zogenoemde ‘collateral damage’. Met de precisie van de precisie bommen was het allemaal niet zo heel erg precies gesteld en er bestaat geen reden aan te nemen dat dit nu wel het geval zal zijn.

Dat het wederom niet voorbarig was de ongerustheid over burgerslachtoffers uit te spreken (de enige die zich hier over heeft uitgesproken was bij mijn weten Karel Glastra van Loon), blijkt wel uit de reactie van de Amerikaanse generaal Rumsfield op berichten van de Taliban. Hij bevestigde weliswaar niet dat er al 200 burgerslachtoffers waren (inderdaad moet dit bericht waarschijnlijk gezien worden als propaganda van de Taliban), maar verklaarde onverbloemd dat burgerslachtoffers nu eenmaal onvermijdelijk zijn.

Noch de manifestatie, noch de stelling dat er onvermijdelijk slachtoffers onder de Afghaanse bevolking zouden vallen was voorbarig. Wat daarentegen wel voorbarig was en is, zijn de vergeldingsacties op Afghanistan. De westerse politieke leiders mogen dan overtuigd zijn van het bewijs tegen Bin Laden (opmerkelijk in deze is dat aanwijzingen van de ene op de andere dag gepresenteerd worden als harde bewijzen), wij hebben niets van deze bewijzen te zien, te horen of te lezen gekregen. Gesteld dat er inderdaad onomstotelijk bewijs bestaat, dan nog stelt zich de vraag waarom de militaire aanvallen op Afghanistan moeten plaats vinden, daar er ook ‘harde bewijzen’ bestaan voor het feit dat het terroristisch netwerk zich wereldwijd verspreid heeft.

Met andere woorden, met vergeldingsacties op Afghanistan is datgene wat bestreden moet worden verre van opgelost. Daarenboven lijken de aanvallen enigszins tegenstrijdig met het streven naar en vergroten van de veiligheid; dergelijke acties zullen onvermijdelijk beantwoord worden met nieuwe terreur aanslagen.

Degelijke tegenstrijdigheden en inconsistenties lijken echter kenmerkend te zijn voor het Amerikaans politieke ‘denken’. Dit is dan nog een aardige manier om het opportunisme van de VS te benoemen.

Het actuele voorbeeld bij uitstek hiervan is uiteraard de steun die Bush, Blair en Kok hebben toegezegd aan de oprichting van de Palestijnse staat. Het is overduidelijk dat deze steun wordt uitgesproken (wat nog iets heel anders is dan hem daadwerkelijk te geven!) om in een goed daglicht te komen staan bij de Arabische wereld. De vervreemding die je vervolgens in dit soort situaties ervaart is dat je het nu wel voor een keer met Sharon eens bent (ook hij heeft de steun aan Arafat als louter opportunistisch geÔnterpreteerd).

Het opportunisme lijkt bovendien hand in hand te gaan met het onvermogen zich te bevrijden van de eigen standpuntelijkheid. Dat de wereld wordt opgedeeld in goed tegenover kwaad, waarbij de VS uiteraard worden gelijkgeschakeld aan het goede, is daarvan slechts een schrijnend voorbeeld.

Duidelijk blijkt dit ook uit de redenen die Amerikaans gezinden geven voor de aanslagen (welbeschouwd heeft president Bush geen redenen gegeven; hij kwam niet verder dan de argumentatie dat de VS is aangevallen en dat er dus moet worden teruggeslagen). De vermeende oorzaken zouden louter liggen in het islamitisch fundamentalisme dat zich gewelddadig afkeert van en intolerant opstelt tegenover democratische en liberale waarden. Vaak specificeert deze gedachtegang zich in de stelling dat het fundamentalisme zich hiervan afkeert omdat het zelf deze zogenaamde universele waarden ontbreekt. Het kan niet vaak genoeg benadrukt worden dat ook niet-moslims heel goed begrijpen waarom de VS vroeg of laat zelf doelwit moesten worden van terreur en geweld.

Iets klopt dan ook niet in bovenstaande gedachtegang. Veeleer lijkt de oorzaak, of een van de belangrijkste oorzaken, te maken te hebben met het buitenlands beleid dat de VS al jarenlang voeren. Dit blijkt ook uit verklaringen die door Osama Bin Laden zijn afgelegd. Deze spreken over een haat die gegrond is in het militaire en economische optreden van de VS in het Midden-Oosten. De eis die gesteld wordt staat hier onmiddellijk mee in verband: directe terugtrekking van de VS uit het Midden-Oosten (specifiek werden Palestina en Irak genoemd). De tweede keer dat Osama Bin Laden van zich liet horen (14-10-2001) waarschuwde hij alle moslims en hun kinderen en iedereen die tegen de buitenlandse politiek van Amerika was, niet in vliegtuigen te stappen of zich in hoge gebouwen te begeven. Opvallend is dat het gedeelte ‘en iedereen die tegen de buitenlandse politiek is van de VS’ alleen te horen was op het nieuws van RTL4 en NOS rond de klok van middernacht. De volgende dag bleef de vertaling beperkt tot de waarschuwende woorden voor de moslims.

Voor al diegene die menen dat militaire vergelding de juiste of enige oplossing is dient het volgende alternatief te worden aangereikt: een kritische bezinning op de rol die VS al jarenlang wereldwijd speelt. Het spreekt voor zich dat de dreigementen van Bin Laden op dezelfde wijze veroordeeld moeten worden als de aanvallen van de VS op Afghanistan, maar de oorzaken van de aanslagen op het WTC en Pentagon moeten allen gelijkwaardig onder ogen worden gezien, om van daaruit tot een kritiek te komen op hoe waarden als democratie, universele mensenrechten etc. feitelijk werken. De mijns inziens terechte haat en woede jegens de VS mogen nooit een rechtvaardiging zijn voor welke vorm van geweld dan ook, maar het serieus en grondig proberen te begrijpen van deze haat zou een waardige, humane en politiek juiste reactie zijn op de aanslagen. Helaas blijkt het voorkomen van gezichtsverlies altijd weer belangrijker dan weloverwogen reacties. Ook hier vinden zien we wederom een belangrijke parallel met de oorlog op voormalig JoegoslaviŽ.

Een ander voorbeeld illustreert dat het het Westen nogal aan zelfreflectie ontbreekt. Het laat bovendien zien dat de eerder genoemde kenmerken van opportunisme en het onvermogen het eigen perspectief los te laten het gebrek aan inlevingsvermogen in de hand werken. Als de westerse democratieŽn de aanslagen van 11 september allen zien als een aanslag op hun democratische en liberale waarden (en zelfs artikel 5 tot gelding wordt gebracht), is het dan verwonderlijk dat de moslimwereld de aanvallen op Afghanistan als een aanval op heel de moslimwereld zien? Ondanks de uitlatingen van Bush dat dit niet het geval is? Het gebrek aan inlevingsvermogen werkt ondertussen een vergaande stigmatisering van moslims en de islam in de hand: door het tonen van demonstraties in de Arabische wereld, zonder het terechte begrip daarvoor op te brengen, lijkt het in onze ogen alsof alle moslims zich scharen achter Bin Laden en alsof de islam in haar wezen fundamentalistisch is. Een dergelijke oneigenlijke beeldvorming roept wederom op tot een kritische zelfbezinning van het Westen ten aanzien van de rest van de wereld.

Nanda, World Wild West

earthboomklein.gif (4141 bytes)